Translate Milfy!

dinsdag 23 mei 2017

Mocking Spongebob: SchrijF LekUr ZelF uN Stukje

Memes: you love them, or you begrijpt er niets van. Gelukkig is er Milfje, uw trouwe gids voor het uitleggen van de taalkundige regels van memes. Of het nou 'I've forgotten how to' is, roses are red, bilosofie of awesome: wij staan aan jullie zijde. Nu zijn we er heel snel bij, want we leggen een meme uit die voor het eerst werd geplaatst op 4 mei. De trouwe twitteraars weten het al: we hebben het natuurlijk over Mocking Spongebob.

woensdag 17 mei 2017

Wanneer gebruik je sic?

Sicke sik [sic]
Vorige week viel me een primeur te beurt. Onderzoek waar ik een belangrijke bijdrage aan had geleverd, werd breed uitgemeten in de kranten. Zelfs het hoofdredactionele commentaar in de/het NRC ging erover. Daar stond echter het volgende, vreemde zinnetje in:
"Maar nee. Onderzoek van het Amsterdamse Meertens Instituut en de Universiteit Gent, vervat in het rapport De staat [sic] van het Nederlands, wijst uit dat het Nederlands sterk staat."
Wat doet dat sic daar? Laten we het daar eens over hebben. Spoiler: het wordt hier foutief dan wel ernstig ongebruikelijk gebruikt.

maandag 15 mei 2017

Waarom het Nederlands écht niet wordt bedreigd (waarschijnlijk)


Het kan je bijna niet zijn ontgaan: het Nederlands wordt niet bedreigd. Tenminste, als we de berichten in de kranten van vorige week mogen geloven. Van het hoofdredactioneel commentaar in NRC tot nu.nl, en van de Metro tot de Volkskrant: iedereen is het erover eens dat het allemaal wel meevalt. De berichtgeving is gebaseerd op dit gloednieuwe rapport van de Taalunie, waarvoor ik een groot deel van het onderzoek deed (met anderen, zie voetnoot). Het is geweldig dat er zoveel aandacht is voor dit onderzoek, waarvan ik denk dat veel mensen het goed tot zich kunnen laten doordringen. En toch is niet alles koek & zopie. Er wordt namelijk toch nog veel aandacht gegeven aan Engelse leenwoorden. Maar daar gaat het onderzoek nou precies niet over. 

vrijdag 12 mei 2017

Andere geluiden

Leenwoorden: wie kent ze niet? Je neemt een woord uit een andere taal, en dat incorporeer je in je eigen taalsysteem. Klaar is José. De meeste leenwoorden zijn vrij alledaags, maar vandaag wil ik jullie aandacht vestigen op twee spectaculaire types, die eigenlijk elkaars tegengestelde zijn. Mag ik u voorstellen: het pseudo-leenwoord en het stiekeme leenwoord. 

dinsdag 2 mei 2017

Nieuw blog voor Marten: werkt taaladvies?


Per vandaag is er weer iets nieuws op het interweb: mijn gloednieuwe eigen website. Daar valt van alles te lezen over mij, en over wat ik gedaan heb. Belangrijker is echter dat het ook een plaats is voor een nieuw blog. Daarin wil ik vertellen over mijn leven als (taal)wetenschapper, wat ik beleef, waar ik tegenaanloop, wat ik leuk en minder leuk vind. Maar vooral wil ik mijn promotieonderzoek delen. Ik wil dat om drie redenen: omdat ik de sterke behoefte voel om output te leveren, omdat ik geloof in het belang van wetenschapscommunicatie, maar vooral omdat ik denk dat mijn onderzoek mensen interesseert. Dat richt zich namelijk op een ogenschijnlijk simpele vraag, die in twee woorden is samen te vatten: werkt taaladvies?

dinsdag 25 april 2017

Je accent afleren: kan dat?

Door Sterre Leufkens

In de documentaire 'Do I sound gay?' van David Thorpe volg je de filmmaker bij een persoonlijke queeste. Hij klinkt inderdaad als een homo, zeggen zijn vrienden, en dat vindt hij maar niks. David bezoekt een logopediste, een spraakpatholoog, en een stemcoach om zijn accent af te leren. Het gaf me maar een treurig gevoel: dat een man met een prima stem, goed verstaanbaar, niks mis mee, zo veel moeite doet om anders te gaan praten. Toch is het geen zeldzaam verschijnsel. Ik hoor maar al te vaak van studenten dat ze hun Brabantse/Twentse/Westfriese accent hebben afgeleerd toen ze naar de Grote Studentenstad verhuisden, en op het web zijn daar meer voorbeelden van. Los van de vraag waarom mensen hun accent willen afleren, vraag ik me af: kan dat eigenlijk wel?

vrijdag 21 april 2017

Dankje, merci, joe: bedanken is knap ingewikkeld

Leren jullie weleens een vreemde taal? Dan begin je waarschijnlijk met woordjes, of wat handige zinnetjes misschien (C'est une train grande vitesse, Ou est la piscine?). Een goed begin, maar die woordjes staan vaak vrij ver af van hoe de woorden in het Echte Leven worden gebruikt. Zo worden woorden in de praktijk vaak samengetrokken of verkort uitgesproken, in plaats van keurig tot en met de laatste klank zoals in het boek staat. Ik had bijvoorbeeld braaf geleerd dat 'vierde rotonde' in het Arabisch 'duwaar arba' was, maar de taxichauffeur begreep me pas toen ik 'duwaraba' zei. Het tweede verschil is dat je vaak niet leert voor welke situatie een woord geschikt is. Woorden verschillen namelijk niet alleen in betekenis, maar ook in contextueel gebruik. Hoe subtiel die verschillen zijn zie je aan de manier waarop wij bedanken. Lezen jullie verder? Merci!

vrijdag 14 april 2017

Woorden van passie

Door Sterre Leufkens

Een groot taalkundige zei ooit: eigenlijk willen alle taalwetenschappers uiteindelijk gewoon etymoloog zijn. Of dat zo is, daar mag u over twisten, maar dat etymologie een fijne tak aan de taalkundeboom is, daar zijn we het sowieso over eens. Daarom vandaag een lekker seizoensgebonden kwestie: waar komen de woorden Pasen en passie vandaan?

donderdag 6 april 2017

Lemmata en schemata: over onze favoriete meervoudsvorm

Ach, het Nederlands doet toch zo onhandig met meervoudsvormen. Voortdurend moeten we kiezen tussen -s of -en, en soms heb je dan ook nog 'ns een apostrof nodig (foto's). Helemaal wild wordt het bij meervouden op -eren, die eigenlijk onlogisch en fout zijn (want kinder, lieve mensen, wás al meervoud). We hebben medeklinkerverdubbeling (padden, bollen), en woorden waarbij allebei de meervoudsvormen kunnen. En tot overmaat van haverklap hebben we ook nog een paar meervoudsvormen geleend uit andere talen. Het moet niet gekker worden! In die laatste categorie zit dan wel weer ons favoriete meervoudsvorm: -ta.

dinsdag 4 april 2017

Herken de herkomst aan de taal: goed idee?

door Sterre Leufkens

Hoe weet je waar iemand vandaan komt? Zie je dat aan zijn kleding? Aan zijn haarkleur? Of is bepaald gedrag bepalend? Dat lijkt toch allemaal vrij oppervlakkig. Een van de beste manieren om iemands herkomst te bepalen lijkt toch zijn taal te zijn. Op basis van dat principe proberen immigratiediensten in binnen- en buitenland al jarenlang om te bepalen of vluchtelingen wel echt uit de streek komen waar ze zeggen vandaan te komen. Ook recent was het weer in het nieuws: Duitsland wil automatische spraakherkenning inzetten om de herkomst van immigranten te bepalen. Is dat een goed idee? Doen we dat in Nederland eigenlijk ook? En hashtag hoe dan?